أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
378
قانون ( فارسى )
داروهاى داغگذار كه در اين زمينه مفيدند : نوشادر با صمغ انگدان و زاجها است كه بايد اين داروها را وسيلهء ابزار ويژه بر زبان كوچك نهاد و يك ساعت زمان بماند تا تأثير كند و باز تكرار شود ، تا سياه مىگردد و هرگاه سياه شد ، بعد از سه روز مىافتد . بايد بيمار دمرو باشد تا لعاب دهانش فرو ريزد و در دهان باقى نماند . در عمل لوزتين : بايد لوزتين را با قلاب بلند كرد و به سوى خارج كشيد ، چندانكه ممكن است و رعايت كرد كه پردههاى نازك « صفاق » كشيده نشوند . و بهطور مستدير بالاى بيخ لوزتين و يكچهارم طول يكى از لوزتين را با ابزار جراحى مىبرى و ابزار را برمىگردانى و ديگرى را مىبرى ، اما بايد شروط ذكرشده در رنگ و حجم را ملاحظه كنى . اگر قطع انجام شد بگذار به اندازهء لازم خون بيايد و بيمار دمرو بخوابد كه خون به گلويش نرسد . بعد از آن سركه و آب سرد در دهان گرداند و قى كند و سرفه كند كه داخل پاكسازى شود ، آنگاه داروى خون بند آمدن از قبيل : زاج زرد ، شب ، زاج ، بر آن نه ! و با آبپز تمشك و آب برگ آس ولرم غرغره كند . فصل دهم آسيب ناشى از بريدن زبان كوچكه و لوزتين ممكن است صدا زيان بيند ، يا ريه از سرما و گرما گزند بيند ، از هر سرما و گرمايى سرفه كند ، شكيبايى تشنگى را نداشته باشد ، ممكن است از باد و گرما و امثال آن سوء مزاج به معده برسد . اكثر عمل شدگان حتى از هواى معتدل احساس سرما مىكنند . بسيارى بودهاند كه سرما به سينه و ريهء آنها به اندازهاى نفوذ كرده كه سبب مرگ شده است . و ممكن است نزيف خونى رخ دهد كه بند نيايد . علاج خونريزى از عمل لهاة و لوزتين : بايد حجامت بر گردن و پستانها گذاشت و رگهاى پايينى مشترك را مانند رگ زير بغل و غيره را زد كه خون را جذب كند . داروهاى سادهء بندآور خون مانند : زاج كه بر آن مالند ، يا زاج را گرد كنند و بر آن پاشند ، سردىبخشهايى مانند برفآب ، افشرههاى سرد و گيرندهء مشهور مانند : آبغوره ، آب جوانههاى تاك ، ريواس ، تاجريزى ، آب به ترشمزه . داروى مجرب و با خاصيت كه بايد فورا استعمال شود ، دارويى است كه ديوجانس كه از دانشمندان نامى است تجويز كرده است و به ديوجانس مشهور است و آن را كوهسارك نيز نامند . همچنين افشرهء بارهنگ ، و بهويژه اگر با قرص كهربا و گل مختوم باشد ، داروى خوبى است . نبايد داروى گرم استعمال شود ، بايد سردىبخش باشد ، زيرا گرمى كه جذبكننده است ، اثر دارو را از بين مىبرد .